Historia nie jako daty z podręcznika, a żywa opowieść o ludziach, ideach i decyzjach. Właśnie z taką zetknęli się słuchacze konferencji w Pałacu Potockich, poświęconej Konstytucji 3 Maja i realiom ówczesnej Rzeczypospolitej. Zanim rozpoczęły się wystąpienia, uczestnicy mogli zobaczyć wystawę przygotowaną przez Wojciecha Kochlewskiego — redaktora strony internetowej www.konstytucja3maja.info, gromadzącej informacje o zachowanych pierwodrukach.
Podkreślał, że często powielany pogląd, że Konstytucja 3 Maja była pierwszą ustawą zasadniczą w Europie, jest uproszczeniem, ponieważ wcześniej istniały już m.in. Akt Konfederacji Warszawskiej i Artykuły Henrykowskie, Konstytucja Korsykańska, Konstytucja Filipa Orlika. Wskazał też, że zamiast sporu o „pierwszeństwo”, warto docenić Konstytucję 3 Maja jako akt nowoczesny i wyjątkowy jak na swoje czasy.
W kolejnych wystąpieniach:
Dr Magdalena Maksymiuk (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego) przybliżyła, jak nowoczesne na ówczesne czasy były rozwiązania ustrojowe: trójpodział władzy, zniesienie liberum veto, przyznanie mieszczanom możliwości nabywania ziemi poza obrębem miast , próba ochrony prawnej ludności chłopskiej. Jednocześnie nie zapomniała o ograniczeniach, jakimi były np. zachowanie dominującej pozycji szlachty, brak prawa głosu w Sejmie dla mieszczan czy utrzymanie systemu pańszczyźnianego.
Dr Grzegorz Figiel (Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie) zabrał uczestników w świat XVIII-wiecznej dyplomacji. Opowiedział o planach włączenia Rzeczypospolitej do europejskiego systemu handlowego z inicjatywy brytyjskiego premiera Williama Pitta Młodszego. Planach ambitnych, ale ostatecznie zablokowanych przez realia geopolityczne.
Dr Tomasz Mańko (Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej w Radzyniu Podlaskim) zwrócił uwagę na religijny wymiar Konstytucji 3 Maja. Pokazał Rzeczpospolitą jako państwo wielonarodowe i wielowyznaniowe, z silną tradycją tolerancji. Zestawił polskie rozwiązania z konstytucją amerykańską, podkreślając różnice między świeckim modelem państwa a próbą łączenia reform z chrześcijańskim dziedzictwem.
Profesor Tadeusz Pietras przybliżył postać Ignacego Potockiego. Przedstawił go jako człowieka idei, który w edukacji widział fundament nowoczesnego państwa.
Dyrektor Ireneusz Kaczorek przypomniał sylwetkę Tadeusza Kościuszki jako dowódcy i konsekwentnego rzecznika wolności, równości i poprawy sytuacji chłopów.
Na zakończenie głos zabrała Wiceburmistrz Bożena Lecyk. Podkreśliła, że nawet najpiękniejsze wnętrza Pałacu nie mają znaczenia bez ludzi, którzy budują i wzmacniają lokalną społeczność i poczucie dumy z lokalnej historii .
Wystawę można oglądać w Pałacu Potockich do końca marca.
Organizacja konferencji oraz wystawy związana była z realizacją przez Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej w Radzyniu Podlaskim zadania publicznego pt. Konferencja naukowa poświęcona Konstytucji 3 Maja połączona z wystawą, współfinansowanego przez Urząd Miasta w Radzyniu Podlaskim.